Historia Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Dębogórzu wyrasta z wieloletniej tradycji miejscowej szkoły. To opowieść o kolejnych pokoleniach uczniów, zaangażowanych nauczycielach i mieszkańcach, którzy wspólnie tworzyli miejsce nauki, spotkań i pielęgnowania lokalnej tożsamości. Zachowane kroniki, dokumenty i fotografie pozwalają prześledzić drogę od niewielkiej szkoły wiejskiej do rozbudowanej placówki u progu XXI wieku.
Początki sięgające XIX wieku
Szkoła w Dębogórzu działała już w XIX wieku. W przywołanej w opracowaniu dokumentacji oświatowej zachowały się wzmianki z listopada 1872 roku, dotyczące podręczników i płac. Nie jest to jednak potwierdzona data założenia szkoły, lecz świadectwo jej ówczesnego funkcjonowania.
Początkowo była to szkoła dwuklasowa z jednym nauczycielem. Uczęszczały do niej dzieci z Dębogórza, Kazimierza i Suchego Dworu. Najstarszy budynek szkolny pochodzi z 1900 roku i stanowi ważny materialny ślad dziejów miejscowej oświaty.
Najstarszy budynek szkoły, wzniesiony w 1900 roku. Fotografia archiwalna, data wykonania niepodana.
W latach 1925–1939 szkołą kierował Edmund Duszyński. Przedwojenna nauka odbywała się w oddziałach łączonych. Uczniowie poznawali między innymi język polski, rachunki, przyrodę i historię, uczestniczyli także w lekcjach rysunku, śpiewu, robót ręcznych i ćwiczeń cielesnych. Korzystali z podręczników, zeszytów oraz tabliczek z rysikiem, a obowiązkowym strojem był mundurek.
Edmund Duszyński, kierownik szkoły w latach 1925–1939.
Powrót do nauki po wojnie
Druga wojna światowa pozostawiła bolesny ślad w historii szkoły. Budynek został częściowo zniszczony, a Edmund Duszyński został zamordowany w Piaśnicy. Po wojnie kierownictwo objęła jego żona, Maria Duszyńska. Już w czerwcu 1945 roku rozpoczęła zajęcia z dziećmi, prowadzone także przez wakacje. W 1946 roku szkoła działała już w wyremontowanym budynku.
W 1955 roku kierownikiem został Stanisław Żelewski, a pracę w placówce rozpoczął również Korneliusz Wittbrodt. Stopniowo zwiększano liczbę klas, dzięki czemu coraz więcej dzieci mogło kontynuować naukę na miejscu.
Kierownik Stanisław Żelewski i nauczyciel Korneliusz Wittbrodt z uczniami. Fotografia archiwalna, data wykonania niepodana.
Szkoła rośnie razem z miejscowością
Od września 1960 roku szkoła miała siedem klas. W 1962 roku dziewięcioro uczniów po raz pierwszy w jej historii otrzymało świadectwa ukończenia szkoły podstawowej. W tym samym roku powstała drużyna harcerska, której opiekunką została Hildegarda Rathnau.
Rosnąca liczba uczniów wymagała większej przestrzeni. W 1966 roku rozpoczęto rozbudowę, a 20 listopada 1967 roku oddano do użytku nowy pawilon. W pracach pomagali mieszkańcy oraz żołnierze jednostki stacjonującej w Dębogórzu. W roku szkolnym 1966/1967 placówka stała się szkołą ośmioklasową.
W latach 70. powstał łącznik między starą i nową częścią szkoły oraz dom nauczyciela. W styczniu 1974 roku uruchomiono centralne ogrzewanie. Rozwijały się wycieczki, działalność harcerska i akcje pomocy innym. Dzieci zbierały środki między innymi dla Centrum Zdrowia Dziecka.
Harcerze z drużyny Zawiszy Czarnego w szkolnej harcówce. Fotografia archiwalna, data wykonania niepodana.
W roku szkolnym 1975/1976 kierowanie szkołą po Ignacym Pobłockim przejęła Regina Scheibe, a od roku 1978/1979 dyrektorem była Hildegarda Skurczyńska. Pod jej kierownictwem placówka rozwijała działalność edukacyjną, artystyczną i regionalną.
Edukacja przedszkolna i nowe tradycje
Ważnym wydarzeniem było uruchomienie we wrześniu 1982 roku oddziału przedszkolnego w Kazimierzu jako filii Szkoły Podstawowej w Dębogórzu. Pracę rozpoczęła w nim Anna Witkowska. Jest to istotny etap historii opieki i wychowania najmłodszych dzieci związanych z naszą placówką.
W 1984 roku zaczęła działać świetlica szkolna. W tym samym okresie kształtował się szkolny zespół folklorystyczny, od 2000 roku noszący nazwę „Dëbògórsczé Kwiôtczi”. Pasowanie na ucznia, święta sportu, występy i uroczystości wzbogacały życie szkolnej społeczności.
1 września 1988 roku oddano do użytku kolejne skrzydło budynku. Liczba sal lekcyjnych wzrosła do ośmiu, a oddziały przedszkolne ponownie mogły korzystać z pomieszczeń szkoły.
Ku nowoczesnej szkole
Lata 90. przyniosły zmiany organizacyjne i nowe możliwości. Od 1993 roku oddziały przedszkolne, a od 1995 roku cała szkoła podlegały samorządowi. Powstały szkolne logo, zaprojektowane przez Zdzisława Tatkę, oraz hymn, którego słowa ułożyły Krystyna Gołębiowska i Hildegarda Skurczyńska.
W roku szkolnym 1991/1992 zakupiono dwa komputery i drukarkę, a w kolejnym roku wprowadzono podstawy informatyki, prowadzone przez Lucynę Madelską. Rozwijano naukę języków obcych, edukację ekologiczną i pomoc specjalistyczną dla uczniów.
Rodzice, nauczyciele i dzieci wspólnie wspierali szkołę. Organizowali kiermasze, zbiórki surowców oraz sprzedaż uczniowskich prac. Pierwszy Kiermasz Świąteczny w 1997 roku miał szczególny cel: pomoc Szkole Podstawowej nr 2 w Raciborzu, poszkodowanej przez powódź.
Kartka świąteczna wykonana przez uczniów. W latach 90. sprzedaż prac dzieci wspierała potrzeby szkoły.
Jesienią 1997 roku rozpoczęto budowę nowego obiektu. Jego pierwszą część uroczyście otwarto 2 września 1999 roku. Dwa lata później zakończono inwestycję i 1 września 2001 roku uczniowie rozpoczęli zajęcia w nowym budynku, dostosowanym także do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
Występ zespołu folklorystycznego podczas otwarcia pierwszej części nowego budynku szkoły, 2 września 1999 roku.
Kaszubskie korzenie i pamięć o regionie
Ważne miejsce w wychowaniu zajmowały tradycje Kaszub i historia najbliższej okolicy. Szkolny zespół regionalny występował podczas uroczystości i wydarzeń lokalnych. Od 1999 roku organizowano Rodzinne Święto Regionalne, podsumowujące całoroczną pracę w zakresie edukacji regionalnej.
Rodzinne Święto Regionalne w 2000 roku.
Pamiątki zgromadzone przez Zofię i Romana Misiek dały początek szkolnemu kącikowi regionalnemu. W roku szkolnym 1999/2000 powstał mini-skansen, wzbogacany dzięki nauczycielom i mieszkańcom. Towarzyszyło mu hasło „Jestem dumny z miejsca mojego urodzenia”.
Szkolny mini-skansen w okresie Bożego Narodzenia. Ekspozycja przypominała o regionalnym dziedzictwie Kaszub.
Pielęgnowano także pamięć o obrońcach Kępy Oksywskiej. Uczniowie spotykali się z uczestnikami walk, poznawali miejsca pamięci i opiekowali się grobami poległych. Szczególną pamiątką jest wpis Pawła Szefki do kroniki po spotkaniu z młodzieżą 9 kwietnia 1979 roku.
Pamiątkowy wpis Pawła Szefki, uczestnika walk w 1939 roku, po spotkaniu w szkole 9 kwietnia 1979 roku. Reprodukcja wpisu z kroniki szkolnej.
Patron, sztandar i wspólna tożsamość
Zwieńczeniem opisanego w kronikach etapu historii była uroczystość 6 czerwca 2003 roku. Szkoła Podstawowa w Dębogórzu otrzymała imię Obrońców Kępy Oksywskiej. Wręczono sztandar i odsłonięto tablicę pamiątkową.
Przygotowania obejmowały poznawanie historii obrony Kępy Oksywskiej, poszukiwanie miejsc walk oraz spotkania z kombatantami. Projekt sztandaru wykonała Lidia Klimaszewska, a tablicy pamiątkowej Agnieszka Gierczyńska.
Historia naszej placówki to przede wszystkim ludzie. Uczniowie, nauczyciele, pracownicy, rodzice i mieszkańcy przez kolejne dziesięciolecia współtworzyli szkołę, wspierali jej rozwój i przekazywali młodszym pokoleniom pamięć o regionie. Ich dorobek jest ważną częścią tożsamości Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Dębogórzu.
Opracowano na podstawie publikacji Krystyny Grabińskiej i Lucyny Madelskiej „Szkoła Podstawowa w Dębogórzu wczoraj i dziś”, Dębogórze 2003. Przedstawiony rys historyczny obejmuje okres opisany w publikacji, do 2003 roku. Fotografie i reprodukcje pochodzą z tego opracowania.*